Thứ Hai, 25 tháng 2, 2013

SỰ BÍ ẨN CỦA TƯ BẢN





Vấn đề then chốt là phát hiện ra lý do vì sao cái khu vực đó của xã hội trong quá khứ, mà tôi không ngần ngại gọi nó là khu vực tư bản chủ nghĩa, lẽ ra phải sống như là trong một cái tháp chuông, tách biệt với thế giới còn lại; tại sao nó lại không có khả năng bành trướng và chinh phục toàn bộ xã hội?... Tại sao một phần đáng kể của sự hình thành vốn lại chỉ có thể hình thành trong những khu vực nhất định chứ không phải trong toàn bộ nền kinh tế thị trường của thời đại?
- Fernand Braudel, The Wheels of Commerce

Thời khắc chiến thắng vĩ đại nhất của chủ nghĩa tư bản cũng chính là thời khắc khủng hoảng của nó. Sự sụp đổ của Bức tường Berlin đã chấm dứt hơn một thế kỷ cạnh tranh chính trị giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa cộng sản. Chủ nghĩa tư bản giữ vị trí độc tôn với tư cách là phương thức duy nhất khả thi để tổ chức một cách hợp lý một nền kinh tế hiện đại. Tại thời điểm này của lịch sử, không một quốc gia có trách nhiệm nào có được một sự lựa chọn. Kết quả là với những mức độ nhiệt thành khác nhau, Thế giới Thứ ba và các quốc gia cộng sản trước đây đã cân đối ngân sách của họ, cắt giảm bao cấp, mở cửa đón đầu tư nước ngoài, và xoá bỏ những rào cản thuế quan.

Những nỗ lực của họ đã được đền đáp bằng sự thất vọng cay đắng. Từ nước Nga cho tới Venezuela, nửa thập kỷ vừa qua là một thời kỳ khốn đốn về kinh tế, thu nhập giảm sút, lo âu và phẫn nộ; thời kỳ của "đói kém, nổi loạn và cướp bóc", theo cách nói của Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad. Trong một số ra gần đây, tờ Thời báo New York nói rằng: "Đối với phần lớn thế giới, cái thương trường mà Phương Tây ngợi ca trong hào quang của chiến thắng trong cuộc Chiến tranh Lạnh, đã bị thay thế bởi sự tàn bạo của thị trường, sự cảnh giác đối với chủ nghĩa tư bản, và những nguy cơ bất ổn định." Chiến thắng chỉ ở Phương Tây của chủ nghĩa tư bản có thể là một lý do dẫn đến thảm hoạ kinh tế và chính trị.